კბილების გამოხეხვისას ნიჟარაში სისხლის კვალს ბევრი ყურადღებას არ აქცევს, განსაკუთრებით მაშინ, თუ ტკივილი არ აწუხებს. ზოგჯერ მიზეზი მართლაც ჯაგრისის ზედმეტად ძლიერად დაჭერაა, თუმცა განმეორებითი სისხლდენა ხშირად ღრძილების ანთებაზე მიანიშნებს. ამიტომ მისი „მგრძნობიარე ღრძილებით“ ახსნა და უყურადღებოდ დატოვება არ ღირს.
ღრძილებიდან სისხლდენა დამოუკიდებელი დაავადება არ არის. ეს სიმპტომია, რომლის უკან შეიძლება იდგეს როგორც მცირე მექანიკური დაზიანება, ისე მკურნალობის საჭიროების მქონე პრობლემა. მიზეზის გასარკვევად მნიშვნელოვანია, როდის იწყება სისხლდენა, რამდენად ხშირად მეორდება და ახლავს თუ არა შეშუპება, უსიამოვნო სუნი ან სხვა ცვლილება.
ყველაზე გავრცელებული მიზეზი: ნადები და კბილის ქვა
კბილების ზედაპირზე მუდმივად წარმოიქმნება ბაქტერიების შემცველი რბილი ნადები. თუ ის ყოველდღიურად სათანადოდ არ იწმინდება, განსაკუთრებით ღრძილის კიდესთან და კბილებს შორის, შესაძლოა ღრძილის გაღიზიანება და ანთება გამოიწვიოს. ანთებითი ქსოვილი კი შეხებისას უფრო ადვილად სისხლმდენია.
დროთა განმავლობაში ნადები შეიძლება გამაგრდეს და კბილის ქვად იქცეს. მისი მოცილება ჩვეულებრივი ჯაგრისით ვეღარ ხერხდება და პროფესიული წმენდა ხდება საჭირო. კბილის ქვის არსებობისას მხოლოდ პასტის გამოცვლა პრობლემას ვერ მოაგვარებს: მნიშვნელოვანია დაგროვილი ნადებისა და ქვის მოცილება, შემდეგ კი სწორი ყოველდღიური მოვლა.
ღრძილებისა და კბილის საყრდენი ქსოვილების დაავადებების დიაგნოსტიკასა და მკურნალობას მოიცავს პაროდონტოლოგია. ამ მიმართულების სპეციალისტი აფასებს, ანთება მხოლოდ ღრძილს ეხება თუ უფრო ღრმა ქსოვილებზეც ვრცელდება.
გინგივიტი და პაროდონტიტი: რა განსხვავებაა?
გინგივიტი ღრძილის ანთებაა. მისთვის დამახასიათებელია სიწითლე, შეშუპება და სისხლდენა, განსაკუთრებით გამოხეხვის ან კბილის ძაფის გამოყენებისას. ამ ეტაპზე კბილის დამჭერი ძვალი დაზიანებული არ არის. დროული პროფესიული წმენდითა და სახლის პირობებში სათანადო მოვლით გინგივიტი, როგორც წესი, შექცევადია.
არანამკურნალები გინგივიტი ზოგიერთ შემთხვევაში პაროდონტიტში გადადის. ამ დროს ზიანდება კბილის საყრდენი ქსოვილები, მათ შორის ძვალიც. შესაძლოა ღრძილი კბილს ჩამოშორდეს, გაჩნდეს ღრმა ჯიბეები, კბილი უფრო გრძელი გამოჩნდეს ან მოირყეს. პაროდონტიტი ყოველთვის ძლიერი ტკივილით არ მიმდინარეობს, ამიტომ ტკივილის არარსებობა ჯანმრთელ ღრძილებს არ ნიშნავს.
პირის ღრუს შეფასებისას ზოგჯერ სხვა პრობლემებიც ვლინდება, მაგალითად, კარიესი ან დაზიანებული ბჟენი, რომლის მიდამოშიც საკვები გროვდება. მათ მოგვარებას ემსახურება თერაპიული სტომატოლოგია. მკურნალობის გეგმა მთლიან მდგომარეობას უნდა ითვალისწინებდეს, რათა გაღიზიანების ხელშემწყობი ფაქტორებიც გამოსწორდეს.
შეიძლება მიზეზი გამოხეხვის ტექნიკა იყოს?
მაგარი ჯაგრისი, ზედმეტი ზეწოლა და უხეში მოძრაობები ღრძილს აზიანებს. მცირე ადგილობრივი ტრავმა შეიძლება კბილის ძაფის მკვეთრად ჩაწევამ ან მყარი საკვების კიდემაც გამოიწვიოს. ასეთი სისხლდენა ზოგჯერ დროებითია, თუმცა თუ მეორდება, მხოლოდ მექანიკურ დაზიანებას ნუ მიაწერთ.
როდესაც კბილების გამოხეხვისას ღრძილებიდან სისხლი ჩნდება, ზოგი ამ ადგილის გაწმენდას წყვეტს. შედეგად, ნადები უფრო მეტად გროვდება და ანთება შეიძლება გაძლიერდეს. უმჯობესია გამოიყენოთ რბილი ჯაგრისი და ფრთხილი მოძრაობები, ხოლო სწორი ტექნიკა ექიმთან გადაამოწმოთ.
ღრძილებიდან სისხლდენა კბილის ძაფის გამოყენებისას შესაძლოა უკვე არსებულ ანთებასაც უკავშირდებოდეს. ძაფი კბილებს შორის ნელა გაატარეთ და თითოეული კბილის ზედაპირს ფრთხილად მოარგეთ. ღრძილზე მისი ძალით დაწოლა საჭირო არ არის.
თუ სისხლდენა რეგულარულად გაწუხებთ, მიზეზის დასადგენად დაგეგმეთ კონსულტაცია. სტომატოლოგიული კლინიკა თბილისში „პრიმერო“ აერთიანებს სხვადასხვა სტომატოლოგიურ მიმართულებას, რაც საჭიროების მიხედვით შესაბამის სპეციალისტთან მიმართვის საშუალებას იძლევა.
სხვა ფაქტორები, რომლებიც ექიმს უნდა უთხრათ
ღრძილებიდან სისხლდენის მიზეზები მხოლოდ ჰიგიენით არ შემოიფარგლება. ორსულობისას ჰორმონულმა ცვლილებებმა შეიძლება ღრძილების რეაქცია ნადებზე გააძლიეროს. ღრძილების დაავადების რისკზე გავლენას ახდენს დიაბეტი და თამბაქოს მოხმარებაც.
სისხლდენა შესაძლოა უფრო შესამჩნევი იყოს სისხლის შედედებაზე მოქმედი მედიკამენტების მიღებისას. ასეთი პრეპარატი თვითნებურად არ უნდა შეწყვიტოთ: ექიმს უთხარით, რას იღებთ და როდის დაიწყო სიმპტომი. შედარებით იშვიათად მიზეზი ვიტამინების მნიშვნელოვანი დეფიციტი ან სისხლის დაავადებაა. მხოლოდ ღრძილების სისხლდენით მათი დადგენა შეუძლებელია და დანამატების თვითნებურად მიღება გამოსავალი არ არის.
თუ სტომატოლოგთან ვიზიტის შიშის გამო იკავებთ თავს, ამის შესახებ ჩაწერისასვე თქვით. წინასწარ შეგიძლიათ შეათანხმოთ, რომ პირველი შეხვედრა გასინჯვასა და გეგმის განხილვას დაეთმოს, ხოლო ნებისმიერი პროცედურის წინ ექიმმა მისი მიმდინარეობა აგიხსნათ.
რას გვანიშნებს სისხლდენის დრო და თანმხლები სიმპტომები?
ღრძილებიდან სისხლდენა ჭამის დროს, განსაკუთრებით მყარი საკვების ღეჭვისას, შესაძლოა ანთებითი ქსოვილის გაღიზიანებას უკავშირდებოდეს. განმეორებითი შემთხვევა შემოწმებას საჭიროებს, მაშინაც კი, თუ სისხლი ცოტაა და მალევე ჩერდება.
ღრძილებიდან სისხლდენა დილით ცალკე დიაგნოზი არ არის. გაღვიძებისას ნერწყვში სისხლი თუ შენიშნეთ, მნიშვნელოვანია გაირკვეს, ნამდვილად ღრძილიდან მოდის თუ სხვა წყარო აქვს. მხოლოდ გამოვლენის დროით მიზეზს ვერ განსაზღვრავთ.
ღრძილებიდან სისხლდენა და შეშუპება ხშირად ანთების ნიშნებია. ძლიერი ტკივილი, ჩირქი, სიცხე ან სახის შეშუპება კი სწრაფ შეფასებას მოითხოვს. გასინჯვისას სტომატოლოგი შეამოწმებს სისხლდენის ადგილს და საჭიროების შემთხვევაში დამატებით კვლევას ან შესაბამის სპეციალისტთან კონსულტაციას დაგინიშნავთ.
როგორ შევაჩეროთ ღრძილებიდან სისხლდენა?
მცირე ადგილობრივი სისხლდენისას სუფთა, ოდნავ დასველებული მარლა ფრთხილად მიაჭირეთ დაზიანებულ ადგილს. ნუ შეეხებით მას განმეორებით თითით ან ბასრი საგნით. თუ სისხლდენა უხვია, ზეწოლის მიუხედავად არ ჩერდება ან სისუსტე ახლავს, საჭიროა გადაუდებელი შეფასება. აუხსნელი სისხლჩაქცევებისა და სხვა ადგილებიდან სისხლდენის შესახებაც აუცილებლად აცნობეთ ექიმს.
ღრძილებიდან სისხლდენის მკურნალობა მიზეზის აღმოფხვრას გულისხმობს. თუ მიზეზია ღრძილების ანთება, შესაძლოა საჭირო გახდეს პროფესიული წმენდა, ჰიგიენის კორექცია ან უფრო ღრმა პაროდონტოლოგიური მკურნალობა. სავლები დამხმარე საშუალებაა და დაგროვილი კბილის ქვის მოცილებას ვერ ჩაანაცვლებს. ანტიბიოტიკი ყველა შემთხვევაში საჭირო არ არის.
შემდგომი მოვლა ყოველდღიურ ჩვევებს ეყრდნობა: კბილების დღეში ორჯერ ფტორიანი პასტით გამოხეხვას, კბილებს შორის სივრცეების გაწმენდასა და ექიმის მიერ განსაზღვრულ შემოწმებებს. პირის ღრუს ჯანმრთელობა მხოლოდ ტკივილის არარსებობით არ ფასდება. ღრძილებიდან ხშირი სისხლდენა საკმარისი მიზეზია ვიზიტისთვის, სანამ პრობლემას სხვა ნიშნებიც დაემატება.
